Auteursrechten voor de werknemer of werkgever?
Niwar Salih
Arbeidsjurist
Niwar Salih is een arbeidsjurist gespecialiseerd in het controleren van vaststellingsovereenkomsten.
Samenvatting
Wanneer heeft u het auteursrecht op een werk en wanneer komt het toe aan uw werkgever? Dit is niet altijd duidelijk te beoordelen.
Wiens creatie is het eigenlijk? Alles wat u moet weten over het werkgeversauteursrecht
U heeft wekenlang gezwoegd op een innovatief design, een vlijmscherpe tekst of een baanbrekend stuk broncode. U bent de troste 'vader' of 'moeder' van dit werk. Maar wist u dat de wet u in veel gevallen niet als de officiële maker ziet? Voor werknemers is het auteursrecht een tikkeltje complexer dan voor hobbyisten. In dit artikel duiken we in de wereld van artikel 7 van de Auteurswet (hierna: Aw) en leggen we uit wat uw rechten (en plichten) zijn.
De hoofdregel: de maker is de baas (letterlijk)
In de basis is het auteursrecht simpel: de persoon die het werk maakt, bezit het recht. Dit volgt uit artikel 1 van de Auteurswet. Het geeft u het uitsluitend recht om uw werk openbaar te maken en te verveelvoudigen. Echter, zodra u een arbeidsovereenkomst tekent, treedt er vaak een juridische 'goocheltruc' in werking.
In artikel 7 Aw is namelijk een belangrijke uitzondering geformuleerd. Wanneer een werknemer werken maakt in dienst van een werkgever, wordt de werkgever als de maker aangemerkt. Dit betekent dat niet u, maar uw baas de auteursrechten bezit. Het bijzondere hieraan? Dit hoeft niet eens expliciet in uw contract te staan; het gebeurt van rechtswege (automatisch).
Wanneer geldt dit? De taakomschrijving is cruciaal
De grote vraag is natuurlijk: wanneer valt iets 'in dienst van de werkgever'? De wet kijkt hiervoor naar uw taakomschrijving.
Stel, u bent aangenomen als auto-designer. Ontwerpt u onder werktijd een flitsende nieuwe sportwagen? Dan komt het auteursrecht toe aan uw werkgever. Maar schrijf je tijdens diezelfde werkuren een thriller? Dan bent u gewoon de auteursrechthebbende. Of u dat boek stieken onder werktijd hebt geschreven, is irrelevant voor de vraag wie de maker is (al kan uw baas natuurlijk wel boos worden over uw tijdsbesteding). Het gaat erom of het maken van dat specifieke werk behoort tot de taken waarvoor u betaald wordt.
De grijze gebieden: wat als u thuis werkt?
In de moderne werkwereld, waar de grens tussen werk en privé vervaagt, ontstaan er vaak discussies. Wat als u in het weekend een briljante inval hebt die direct te maken heeft met uw werk, en dit thuis uitwerkt op uw eigen laptop?
De rechtspraak is hier streng: als het werk voortvloeit uit de taken die u voor uw werkgever uitvoert, ligt het auteursrecht meestal bij de werkgever. Ook als u dit in uw eigen tijd hebt gedaan. Het is dus niet de klok die bepaalt wie de recht heeft, maar de inhoud van uw functie.
Tips voor de creatieve werknemer:
Wilt u voorkomen dat u later met lege handen staat? Hier zijn drie tips:
Check uw contract: artikel 7 Aw is 'regelend recht'. Dat betekent dat u er in uw contract van mag afwijken. U kunt afspreken dat bepaalde of alle rechten wel bij u blijven rusten.
Verduidelijk uw taakomschrijving: hoe vager uw functieprofiel, hoe sneller een werkgever kan claimen dat iets 'bij uw baan hoort'. Wees specifiek over wat uw creatieve output is.
Leg nevenactiviteiten vast: heeft u een eigen project dat raakt aan uw werkveld? Bespreek dit vooraf en leg schriftelijk vast dat de rechten hiervan bij u blijven.
Conclusie
Het auteursrecht is een recht dat van rechtswege ontstaat; u hoeft er geen registratie voor te doen. Zodra de pen het papier raakt (of de cursor het scherm) is het recht er. Maar als werknemer is het essentieel om te beseffen dat u de vruchten van uw arbeid deelt met uw werkgever. Kennis van artikel 7 voorkomt verrassingen achteraf, zodat u kunt focussen op waar u goed in bent: creëren.
Gaat u een nieuwe arbeidsovereenkomst aan en verricht u creatieve werkzaamheden? Neem dan contact op voor vrijblijvend advies.
