Ontslag bij reorganisatie: waar moet uw werkgever zich aan houden?
Niwar Salih
Arbeidsjurist
Niwar Salih is een arbeidsjurist gespecialiseerd in het controleren van vaststellingsovereenkomsten.
U kreeg het slechte nieuws: uw functie komt te vervallen. Er ligt een vaststellingsovereenkomst (VSO) op tafel, uw werkgever spreekt over "reorganisatie" en "Bedrijfseconomische noodzaak", en u wordt gevraagd snel te tekenen. Herkent u deze situatie?
Wat veel werknemers niet weten: ook bij een reorganisatie moet uw werkgever zich aan strikte regels houden. Niet elke reorganisatie is terecht, en niet elke VSO die daaruit voortkomt is eerlijk. In dit artikel leest u precies waar uw werkgever wettelijk aan gebonden is bij ontslag wegens reorganisatie, en hoe u kunt controleren of dat ook daadwerkelijk is gebeurd.
Wat is een een reorganisatie-ontslag precies?
Een reorganisatie-ontslag, ook wel bedrijfseconomische ontslag genoemd, ontstaat wanneer een werkgever functies laat vervallen om financiële, organisatorische of technologische redenen. Denk aan fusie, automatisering of teruglopende omzet.
Bij dit type ontslag zijn er in principe twee routes:
De UWV-route: de werkgever vraagt een ontslagvergunning aan bij het UWV, die toetst of de reorganisatie daadwerkelijk noodzakelijk is.
De VSO-route: werkgever en werknemer maken afspraken over de beëindiging van. het dienstverband, vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst.
Het verschil met ontslag op staande voet is groot: dat laatste vereist een dringende reden en directe ontbinding, terwijl reorganisatie-ontslag draait om bedrijfseconomische redenen en zorgvuldige procedures. Veel werkgevers kiezen bewust voor de VSO-route, omdat deze sneller gaat dan de UWV-procedure. Dat is niet per definitie een probleem, maar het betekent wel dat u zelf goed moet controleren of de inhoud van de VSO klopt, want de toetsende rol van het UWV valt dan weg.
De regels waar uw werkgever zich aan moet houden
Ook al kiest uw werkgever voor de snellere VSO-route, de onderliggende wettelijke regels blijven gewoon gelden. Hieronder de belangrijkste punten.
Het afspiegelingsbeginsel
Uw werkgever mag niet zomaar bepalen wie er wordt ontslagen. Bij een reorganisatie geldt het afspiegelingsbeginsel: werknemers met dezelfde functie worden ingedeeld in leeftijdscategoriën, en binnen elke categorie geldt "last in, first out". Wie het kortst in dienst is binnen zijn leeftijdsgroep, komt als eerste voor ontslag in aanmerking. Hierbij geldt altijd dat uitzendkrachten, ongeacht leeftijd, als eerste eruit moeten.
Dit gaat vaak mis. Werkgevers vergelijken soms de verkeerde functiegroepen met elkaar, of houden geen rekening met de juiste peildatum. Als de afspiegeling niet correct is toegepast, kan dat betekenen dat u eigenlijk helemaal niet had hoeven te vertrekken.
De herplaatsingsplicht
Voordat uw werkgever mag overgaan tot ontslag, moet hij onderzoeken of er een passende functie binnen de organisatie beschikbaar is, eventueel na scholing. Deze herplaatsingsplicht geldt voor een redelijke termijn, vaak gelijk aan de opzegtermijn.
Wordt deze stap overgeslagen? Dan is dat een serieuze tekortkoming die de rechtsgeldigheid van het ontslag kan aantasten.
De transitievergoeding
Bij ontslag wegens reorganisatie heeft u, zoals gewoonlijk ,vanaf de eerste dag van uw dienstverband recht op een transitievergoeding. De hoogte hiervan wordt berekend op basis van uw bruto maansalaris en het aantal dienstjaren.
Ik zie dit te vaak: werkgevers bieden een te lage transitievergoeding aan. In principe is bij een goede reorganisatie een of meer vakbonden bij betrokken en wordt er een sociaal plan opgesteld waarin de werknemers een goede vergoeding krijgen. Ontbreekt een vakbond bij de onderhandelingen van het sociaal plan, dan is vaak ook de transitievergoeding laag.
Ontslagvergunning UWV of VSO-route?
Als uw werkgever geen VSO aanbiedt, maar direct een ontslagvergunning aanvraagt bij het WV, wordt getoetst of:
de bedrijfseconomsiche reden daadwerkelijk bestaat;
het afspiegelingsbeginsel juist is toegepast en
of herplaatsing niet mogelijk was.
Bij de VSO-route ontbreekt deze onafhankelijke toetst. Dat is precies waarom een zorgvuldige controle van uw VSO zo belangrijk is. Er kijkt niemand mee of alles klopt.
De opzegtermijn
Ook bij een VSO moet de wettelijke of contractuele opzegtermijn in acht worden genomen bij het bepalen van de einddatum. Wordt deze termijn genegeerd of verkort zonder compensatie? Dan loopt u inkomsten mis waar u wél recht op had.
Zit dit ook goed in úw VSO?
Nu u weet aan welke regels uw werkgever gebonden is, is de volgende vraag: staat dit ook correct verwerkt in mijn eigen VSO? In de praktijk zie ik regelmatig dezelfde fouten terugkomen bij een reorganisatie:
Een te lage vergoeding, waarbij niet alle looncomponenten zijn meegenomen.
Een ontbrekende neutrale, of "Initiatief werkgever-formulering", die essentieel is voor uw recht op een WW-uitkering.
Een onjuiste einddatum, waarbij de opzegtermijn niet correct is toegepast.
Het ontbreken van de wettelijke bedenktijd van twee weken, of een onjuiste vermelding daarvan.
Kleine formuleringen kunnen het verschil maken tussen recht op een WW-uitkering of niet. Zonder gedegen controle en onderhandelingen laat u gemiddeld €3.000,- tot wel €10.000,- liggen.
Veelgestelde vragen
Moet ik akkoord gaan met de VSO? Nee.Een VSO is een overeenkomst, geen eenzijdig besluit. U bent niet verplicht te tekenen, en u kunt altijd onderhandelen over de voorwaarden voordat u iets ondertekent. Heeft u al getekend?
Wat als ik de afspiegeling oneerlijk vind? Vraag uw werkgever om schriftelijke onderbouwing van de afspiegeling. Klopt deze niet, dan staat u sterker in de onderhandelingen of kunt u de VSO zelfs weigeren.
Behoud ik recht op WW? Alleen als de VSO correct is geformuleerd, met name rond het "initiatief tot ontslag" en de opzegtermijn. Een verkeerde formulering kan uw WW-uitkering in gevaar brengen.
Kan ik nog onderhandelen nadat ik de VSO heb ontvangen? Ja, zolang u nog niet heeft getekend of binnen de wettelijk bedenktijd van twee weken zit. Dit is vaak het moment om een betere vergoeding of gunstigere voorwaarden te bedingen.
Laat uw VSO gratis controleren
Ik begrijp dat ontslag stressvol is. Daarom werk ik anders: ik controleer uw vaststellingsovereenkomst volledig kosteloos, zodat u zwart op wit weet of uw werkgevers zich aan de regels heeft gehouden.
Als arbeidsrechtjurist zie ik dagelijks VSO's die na een reorganisatie zijn opgesteld, en helaas ook hoe vaak er kleine, maar kostbare fouten in staan. U ontvangt binnen 1 uur reactie op uw VSO, zodat u nog voldoende tijd overhoudt om te onderhandelen.
Upload uw VSO nu vrijblijvend en komt erachter of u krijgt waar u recht op heeft.
